De vier
seizoenen op onze planeet ![]()
Alles heeft zijn uur en tijd, alles in dit
leven. Er is een tijd om geboren te worden en er is een uur om te sterven, een tijd om te
planten en een tijd om te oogsten .. (Prediker 3:1-2).
De vier jaargetijden of seizoenen worden bepaald door de jaarlijkse draaiing van de aarde om de zon. De rotatie as van de dagelijkse draaing van de aarde staat scheef op het baanvlak van de aarde. De scheve stand van de aardas op het baanvlak veroorzaakt onze seizoenen. Terwijl de aarde tollend om zijn eigen as de jaarlijkse baan om de zon volbrengt, houdt deze as altijd dezelfde richting, zoals bij een draaitol of gyroscoop.
In de winter van het noordelijk halfrond is de as van de zon afgericht en staat de zon 's middag laag aan de hemel. In onze zomer is de as naar de zon toegewend en staat de zon hoog aan de hemel. Voor het zuidelijk hafrond geldt steeds het omkeerde, in die zin dat het daar zomer is, als het bij ons winter is. Evenzo valt de zuidelijke winter samen met de noordelijke zomer.
Bekijk de animatie: Rotatie en omloop van de aarde om de zon.
De vorm van de aaardbaan is niet zuiver circelvormig maar ellipstisch. De zon staat in een der brandpunten van de ellips, waardoor de zon in onze zomer verder van de zon staat dan in onze winter. Voor het zuidelijk halfrond staat dan in de winter de zon verder weg, wat de oorzaak is van de strengere winters daar. Ook draait de aarde in zijn verste punt (aphelium) langzamer om de zon dan in het nabijheidspunt (perihelium), waardoor de zuidelijke winter langer duurt dan onze winter en onze zomer langer dan de zuidelijke zomer. Tevens is zo de grote zuidelijke poolkap te verklaren in vergelijking met de noordelijke poolkap, hoewel ook zeestromingen een rol spelen.
De data der seizoenen en de sterrenbeelden van het Dierenriem.
| Ram - Aries | 21 maart - 20 april | eerste lentemaand |
| Stier - Taurus | 20 april-21 mei | tweede lentemaand |
| Tweelingen - Gemini | 21 mei - 22 juni | derde lentemaand |
| Kreeft - Cancer | 22 juni - 23 juli | eerste zomermaand |
| Leeuw - Leo | 23 juli - 23 augustus | tweede zomermaand |
| Maagd - Virgo | 23 augustus - 23 september | derde zomermaand |
| Weegschaal - Libra | 23 september - 23 oktober | eerste herfstmaand |
| Schorpioen - Scorpio | 23 oktober - 22 november | tweede herfstmaand |
| Boogschutter - Sagittarius | 22 november - 22 december | derde herfstmaand |
| Steenbok - Capricornus | 22 december - 20 januari | eerste wintermaand |
| Waterman - Aquarius | 20 januari - 10 februari | tweede wintermaand |
| Vissen - Pisces | 10 februari - 21 maart | derde wintermaand |
Van de aarde af gezien, lijkt het alsof de zon om de aarde draait een keer per 24 uur en een keer per jaar.
De jaarlijkse baan die de zon beschrijft langs het hemelgewelf noemen we de zonneweg. De sterrenbeelden langs deze baan zijn de twaalf sterrenbeelden van de dierenriem. Elke maand staat de zon in een ander sterrenbeeld. De sterren rond de zon zijn alleen zichtbaar tijdens een totale zonsverduistering (eclips).Vandaar de naam ecliptica of weg der verduisteringen als officiele naam voor deze zonneweg.
Bij elk der twaalf sterrenbeelden van de dierenriem (of zodiak) hoort vanouds een teken. Duizenden jaren geleden is de ecliptica verdeeld in twaalf gelijke delen en is aan elk deel een teken toegevoegd. Elk deel beslaat een boog van dertig graden van de ecliptica. De zon staat aan het begin van de lente in het teken van de ram. Het lentepunt op de zonnebaan (ecliptica) valt op nul graden in het teken van de ram en op dezelfde wijze valt het herfstpunt op nul graden in het teken van de weegschaal, nu zowel als vijfduizend jaar geleden.

In deze vijf duizend jaar zijn echter wegens de slingering of voortgang (precessie) van de draaiingsas van de aarde de sterren in de dierenriem verschoven.
De zonnewijzer van oude astromomische klokken geeft de positie van de zon langs de ecliptica overeenkomstig de oude tekens naar de data der seizoenen en geeft niet de ware positie van de zon aan de hemel ten opzichte van de sterren van deze sterrenbeelden. De overeenkomstige sterren van het gelijknamige sterrenbeeld liggen nu ruim een teken verder.
Een uitweg voor deze verwarrende situatie zou zijn om aan elk teken een volgende maand toe te voegen, wat het breken met een eeuwenoude traditie zou inhouden en daarom voorlopig wel niet zal plaats vinden.

Zie ook onze Astronomische klok en Planetarium.
Terug naar Wind en wolken - Menu
© Copyright Jan N's Web. Design, scripts, auteur en webmaster Drs. Jan Nentjes.